Polski English

 

Pochodzenie Druzów

   

ROZDZIAŁ II

POCHODZENIE DRUZÓW

 


 

Pochodzenie etniczne Druzów do dnia dzisiejszego nie zostało wyjaśnione. Naukowcy stawiają wszystkie możliwe hipotezy jak się zdaje po to, aby podać w wątpliwość arabskość Druzów lub żeby wywołać aurę tajemniczości wokół tej społeczności. Argumenty bezsporne w historii Druzów pojawiają się dopiero w jedenastym wieku wraz z ogłoszeniem ich doktryny w Kairze. Sami Druzowie pytani, skąd pochodzą, odpowiadają najczęściej, że z Libanu. Bardziej wykształceni powołują się na swoich starszych braci, którzy żyli w okolicach Aleppo. Słyszałem także, iż Druzowie przybyli do Syrii a potem do Libanu z Iraku i Persji.

 

Zagadnienie pochodzenia wydaje się nie być aż tak ważne dla przeciętnego Druza. Żaden z moich rozmówców nie podejmował jako pierwszy tego tematu. Zdawałoby się to być argumentem na ich niearabskość dla kogoś, kto wie, jak ważną sprawą dla Araba jest właśnie pochodzenie. Kwestii pochodzenia etnicznego Druzów nie ignorują druzyjscy autorzy książek o nich samych. W nienaturalnie silny sposób akcentują swoją niepodważalną arabskość powołując się na wspólny z Arabami język, waleczność oraz religię. Te cechy faktycznie wspólne są tym dwóm grupom, ale mogą one wskazywać na wspólnotę narodowościową nie zaś etniczną. Silne wystąpienia pro arabskie autorów druzyjskich są podyktowane uwarunkowaniami politycznymi, które zwłaszcza w Syrii stymulują każdy przejaw życia społecznego. Należy także przywołać przesłanie Hamzy: „Podążajcie za narodami silniejszymi od was a mnie zachowajcie w sercach.”, które wiele zachowań Druzów tłumaczy – myślę tu zwłaszcza o nazywaniu siebie samych muzułmanami, ale można to przesłanie odnieść również do chęci bycia postrzeganymi jako Arabowie.

 

Nie mniej chciałbym przytoczyć wszystkie hipotezy, jakie udało mi się znaleźć w literaturze poświęconej Druzom:


1. Druzowie pochodzą od Persów, którzy zamieszkiwali góry Kurdystanu.

 

2. Przodkami Druzów są Hetyci mówiący językiem indoeuropejskim, którzy okupowali Syrię w XV do XII wieku przed naszą erą.

 

3. Galaci pochodzący z Azji Mniejszej szukając schronienia w górach w pobliżu Aleppo i w górach Libanu mogli być przodkami Druzów.

 

4. Pojawiła się także hipoteza, iż Druzowie pochodzą od niejakiego Dreux, hrabiego francuskiego walczącego u boku krzyżowców w Syrii. Jego wojsko walcząc z saracenami przemierzało tereny Syrii wchodząc w związki z tubylczymi kobietami. Po zakończeniu walk udali się w góry Hermonu gdzie skoligacenie krwi chrześcijańskiej z krwią kobiet muzułmańskich dało dobrą podstawę do szerzenia się nowej wiary druzyjskiej, której pierwsi wyznawcy także schronili się w tych górach uciekając przed prześladowaniami ze strony wyznawców Muhammada.

 

5. Druzowie są mieszanką arabską, turecką, kurdyjską, perską, czerkieską i francuską.

 

6. Druzowie pochodzą od plemion arabskich przybyłych do Syrii i Libanu z Półwyspu Arabskiego takich jak: Banu Rabia, Banu Tim, Banu Hilal, Tanuch, al-Manazira, Tajj, Kurajsz, Kinda, Banu Tamim.

 

7. W X wieku, w Iraku żyły buntownicze plemiona, pozostałości po dawno rozbitych Karmatach, które trudniły się grabieżą i rozbojem. Zwalczane skutecznie przez Abbasydów ludy te przeniosły się w górzyste rejony Aleppo i Libanu.

 

8. Zakłada się także pochodzenie Druzów od królów angielskich uczestniczących w wyprawach krzyżowych.

 

9. Salih Zahr ad-Din powołuje się na zasłużonych Druzów i historyków arabskich, którzy są pewni, iż Druzowie pochodzą od plemion arabskich uczestniczących w podbojach islamskich.

 

10. Często autorzy udowadniając arabskość Druzów przywołują ich nienaganną wymowę oraz znajomość języka arabskiego.

 

11. W roku 1976 Ministerstwo Edukacji Izraela wydaje szczegółowe książki do historii dla Druzów zamieszkujących Izrael, w których przedstawia się fikcyjne fakty łączące Izraelczyków z Druzami chcąc wywyższyć Druzów ze społeczności arabskiej.

 

 

Pierwsi misjonarze doktryny druzyjskiej 

 

 

W roku 1017 al-Hakim sekretnie wysyła ad-Daraziego do Syrii. Dając mu pieniądze na misję opowiada o ludziach zamieszkujących tamtejsze góry, którzy chętnie przyjmują nowości. Ad-Darazi przybył do Wadi at-Tajm gdzie głosił boskość al-Hakima, rozdawał pieniądze, objaśniał dogmaty, przyzwolił muzułmanom spożywać wino. Góry Libanu, tereny wokół Aleppo oraz Dżabal al-Arab były schronieniem przed ortodoksyjnym islamem dla tajnych organizacji rozwijających się za Umajjadów a później Abbasydów. Tam też druzyjskie przesłanie szerzy się bardzo szybko wśród ismailitów. Pierwszym misjonarzem pochodzącym z Syrii był Hasan ibn Chajdar. Pod wpływem jego kazań inny późniejszy wielki misjonarz libański Sikkin wyjeżdża do Egiptu w roku 1027 aby inicjować się w tajemnicach religii. Po powrocie stał się największym propagatorem nowej myśli religijnej w Wadi at-Tajm. Stamtąd myśl druzyjska rozprzestrzeniła się na Syrię północną, Arabię aż do Indii. Sikkīn w swojej żarliwej misji dopuścił się niestety dewiacji doktrynalnych więc al-Muktana, od którego wcześniej dostał nominację zmuszony był odwołać go. Następcy Sikkina nie zostali niestety odnotowani przez dostępna mi historiografię, ale szybkość, z jaką powiększała się społeczność druzyjska pozwala nam sądzić, iż byli oni równie żarliwymi głosicielami boskości al-Hakima.

 

 

Rozmieszczenie Druzów na mapie świata współczesnego

 

 

Historia Druzów obejmuje prawie 1000 lat. Od roku 1016 kiedy to Hamza i Darazi ogłosili boskość al-Hakima doktryna druzyjska obejmuje coraz szersze kręgi wyznawców. Z Egiptu wyruszają misjonarze w kierunku Syrii, Libanu oraz terenów górskich na granicy Syrii z Turcją. Wspomniane rejony zamieszkiwane były już przez inne mniejszości muzułmańskie oraz chrześcijańskie, dla których góry są idealnym miejscem, gdzie mogą zachować swoją suwerenność. Naturalnym adresatem misji druzyjskich byli ismailici jako starsi bracia w myśli szyickiej, Karmaci oraz inne grupy buntowników stanowiący zawsze podatny grunt dla nowych idei obiecujących zwiększenie wpływów politycznych czy ekonomicznych. W roku 1032historycy odnotowali pierwsze duże wystąpienie społeczne stymulowane przez przywódcę druzyjskiego al-Muktana. Emir Antiochii wraz z emirem Aleppo zmuszeni byli stłumić powstanie chłopów, którzy zebrali się w okolicach Aleppo aby walczyć o swoje prawa do gruntów. Pod przewodnictwem Hamdana nowo nawróceni Druzowie grabią tubylców w Dżabal al-Ala burząc meczety i zaprowadzając nowe stosunki społeczne. W górach Libanu Druzowie rosną w siłę pod przewodnictwem rodziny Buhtur, która pod koniec 12 wieku jest na tyle silna aby stawić czoła wojskom wypraw krzyżowych. Z Libanu Buhtur zmierzają w kierunku Dżabal al-Arab, gdzie mała społeczność druzyjska egzystuje od czasów pierwszych misjonarzy. Druzowie libańscy i ci z Hawranu przeżywają swój złoty wiek za czasów Fahr ad-Din w XVII wieku. Ekspansja odbywa się drogą pokojową z wykorzystaniem dobrych stosunków z zamieszkującymi te tereny chrześcijanami. Na początku XVIII wieku w wyniku bitwy pod Ajn Dara między plemionami Kajsi i Jamani kilkuset osobowa grupa Jamani chroni się na terenach Dżabal al-Arab życzliwie przyjęta przez rodzinę Hamdan. Sprawny rozwój społeczności druzyjskiej osiadłej w tym regionie szybko pobudził następną emigrację Druzów z północnej Syrii. Przybywają sławne rodziny al-Halabi i al-Atrasz. Ostatni Druzowie z Aleppo, wypierani przez alawitów, pod przewodnictwem emira Bahira w roku 1811 wyruszają w kierunku Libanu i as-Suwayda. Druzowie osiedlali się także na terenie Palestyny i obecnego Izraela. 

 

 

Mapy rozmieszczenia Druzów w Syrii

 

 

Formą najbardziej przystępną i klarowną do zilustrowania rozmieszczenia obecnego Druzów w Syrii zdaje się być stworzenie odpowiednich map. W tym etapie pracy korzystałem z planów następujących orientalistów: Kais M. Firro, Andrea. G, Uno Masaki, Dupont Mari, Aronson Geoffrey, de Planhol Xavier, Schaebler Brigit oraz z map sporządzonych przez Ministerstwo Turystyki w Syrii. Na podstawie tych planów a także własnych badań terenowych stworzyłem mapy obejmujące cechy dystynktywne takie, jak nazwy miejscowości zamieszkałych przez Druzów, obszary wpływów poszczególnych rodzin, granice państw, wysokość obszarów nad poziom morza.